گروه زمینشناسی مهندسی و تکتونیک، دانشکده زمینشناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده: (988 مشاهده)
هدف: در سالهای اخیر به دلیل افزایش جمعیت کشور و توسعه کشاورزی و همچنین تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آب سطحی، نیاز به منابع آب زیرزمینی افزایش قابلتوجهی داشته است. این موضوع همراه با عدم مدیریت صحیح آبخوانها باعث شده است پدیده فرونشست زمین بهطور گستردهای در اغلب آبخوانهای آبرفتی ایران به وقوع بپیوندد. نتیجه این پدیده علاوه بر آثار منفی بر آبخوانها ازنظر آبدهی و ذخیره آب زیرزمینی، آثار مخربی است که بر سازههای ساختهشده و یا در حال ساخت در مناطق با نرخ فرونشست بالا ایجاد میشود. در این میان سازههای طویل خطی مانند جادهها و بزرگراهها، خطوط ریلی و خطوط لوله، به دلیل حساسیت بیشتر به اختلاف نشست میان نقاط مجاور هم، دچار آسیبهای بیشتری میگردند. باتوجهبه گستردگی زیاد پهنههای فرونشستی ایران از یکسو و توسعه حملونقل ریلی از سوی دیگر، عبور از این پهنهها اجتنابناپذیر شده است. یکی از پروژههایی که از این نظر دارای مشکلات فراوانی خواهد بود، پروژه راهآهن سریعالسیر تهران-قم-اصفهان است که از میان دو پهنه فرونشستی مهم و فعال ایران، واقع در جنوب و جنوب غرب شهر تهران و شمال شهر اصفهان میگذرد. پیشبینی میزان فرونشست این مناطق در طراحی این پروژه و بهرهبرداری موفق از آن نقش کلیدی دارد. روش پژوهش: در این مطالعه ضمن بررسی تاریخچه فرونشست در کل مسیر 410 کیلومتری پروژه، با تمرکز بر پهنههای فرونشستی شناساییشده به مطالعه دقیقتر آنها از دیدگاه منابع آب زیرزمینی، نوسانات سطح آب زیرزمینی و پیشبینی نرخ فرونشست برای سالهای آینده پرداخته شده است. نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که این پروژه در طول دوره بهرهبرداری در دو پهنه فرونشستی واقع در جنوب و جنوب غرب شهر تهران و شمال شهر اصفهان با چالشهایی روبهرو خواهد بود و لازم است تمهیدات و راهکارهای لازم برای کاهش ریسک فرونشست به کار گرفته شوند.
Hassanpour J, Morsali M, Roshan Liaryajdemeh M. (2026). Investigation and analysis of land subsidence along the Tehran–Qom–Isfahan high-speed railway corridor. , IDR. 2(5), 3-18. URL: http://disaster.ndri.ac.ir/article-1-69-fa.html
حسنپور جعفر، مرسلی مسعود، روشن لیارجدمه مائده.(1405). بررسی و تحلیل فرونشست زمین در مسیر راهآهن سریعالسیر تهران - قم - اصفهان , تابآوری در برابر حوادث و سوانح. 2 (5) :18-3